Eλληνικό City Branding: “Πίστευε και μη ερεύνα”;

Σε πρόσφατη συνομιλία μου με εραιτό υπεύθυνο τουρισμού κάποιας Περιφέρειας της χώρας μας, μου ετέθει ένα ενδιαφέρον ερώτημα:
„Η περιοχή μας είναι από τις πιο προσεγμένες περιβαλοντικά. Τις πιο αμόλυντες. Συζητάμε να προσελκύσουμε οικολογικό τουρισμό και να επενδύσουμε άμεσα στην κατεύθυνση αυτή“.

Ρώτησα με την σειρά μου: „Όπως κάνουν ποιοι άλλοι προορισμοί σήμερα; Σε ποιές βέλτιστες πρακτικές στηρίζεστε;“
„ Δεν ξέρουμε“, πήρα την απάντηση.

„Ποιοί είναι αυτοί που αγοράζουν τέτοιο τουρισμό, ποιο είναι το προφίλ τους, η εθνικότητα, το οικονομικό / μορφωτικό επίπεδό τους, τα μέσα επικοινωνίας που προτιμούν;“
„ Oύτε αυτά τα γνωρίζουμε“, παραδέχθηκε ο υπεύθυνος.

„Τι ακριβώς έχει να πεί, να „πουλήσει“ η Περιφέρειά σας στην κατεύθυνση του οικολογικού τουρισμού; Tι την κάνει μοναδική; Ποιά είναι η εξειδικευμένη τουριστική πρόταση της και γιατί πρέπει να προτιμηθεί από άλλες;“
„Δεν είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε αυτή την στιγμή“.

„Μέσα από ποιά κανάλια επικοινωνίας θα προβάλλει το όποιο μήνυμά της η Περιφέρεια και με τι στόχο; Με τί „εργαλεία“; Tι αναμένει σε αφίξεις και έσοδα;“
„Θα πάμε σε εκθέσεις (σημ.: γενικές; εξειδικευμένες; επαγγελματικές; τοπικές;), θα βγάλουμε έντυπα (σημ.: με τί στόχο; με τι μήνυνα; με τι δομή και θεματολογία;) και θα το προσπαθήσουμε“, ολοκληρώθηκαν οι απαντήσεις.

Ποιά είναι η Περιφέρεια; Καμμία σημασία δεν έχει, καθώς θα μπορούσε να είναι σχεδόν οποιαδήποτε της πατρίδας μας, ειδικά αν αντί για „οικολογικός τουρισμός“ χρησιμοποιηθεί άλλη τουριστική στόχευση.

Ακόμη, στην θέση της Περιφέρειας αυτής, θα μπορούσε επίσης να είναι η συντριπτική πλειοψηφία των Δήμων της Ελλάδας. Στην χώρα μας, στο θέμα της τουριστικής ανάπτυξης και, πιο εξειδικευμένα, του τουριστικού μάρκετινγκ ισχύει η παλιά δογματική φράση: „Πίστευε και μη ερεύνα“.

Σχεδόν κανένας δεν αναρωτιέται για θεμελειώδη στρατηγικά ζητήματα:
- Ποιό είναι το τουσριστκό προϊόν μας, σε ποιόν το προτείνουμε, και σε ποια τιμή;
- Ποιό είναι το κορυφαίο διακριτικό μας πλεονέκτημα (USP);
- Ποιό ακριβώς είναι το κοινό-στόχος μας, που βρίσκεται και τι περιμένει να ακούσει; Σε τί τόνο φωνής;
- Ποιός είναι ο ανταγωνισμός μας και πως προβάλλεται;
- Ποιά είναι τα κανάλια επικοινωνίας που πρέπει να χρησιμοποιήσουμε ώστε να έχουμε την καλύτερη σχέση επένδυσης / αποτελέσματος;
- Ποιές και τι είδους μελέτες προετοιμασίας πρέπει να γίνουν ΠΡΙΝ επικοινωνήσουμε το οτιδήποτε;
- Ποιούς συνεργάτες χρειαζόμαστε και που θα τους βρούμε;
- Tι επένδυση απαιτείται και πότε θα κάνουμε απόσβεση;
- Ποιός είναι ο στόχος μας και τι χρονοδιάγραμμα έχουμε;

Aυτή είναι σε συντομία, η πρώτη ομάδα σημαντικών ερωτημάτων. Ακολουθεί μια δεύτερη, πιο εξειδικευμένη, προς το εσωτερικό του τόπου:
-Τι πιστεύει η τοπική κοινωνία, οι απλοί πολίτες, για το θέμα „τουριστική ανάπτυξη“; Βλέπουν τον εαυτό τους και το μέλλον της οικογενείας τους μέσα από αυτήν; Συμφωνούν; Ποιά είναι τα όνειρά τους για τον τόπο τους;
- Tι άποψη έχουν οι τοπικοί διαμορφωτές γνώμης και οι σημαντικές προσωπικότητες που κατοικούν στον τόπο ή κατάγονται από αυτόν, για το θέμα; Τι προτείνουν;
- Τι άποψη έχουν οι υπόλοιποι φορείς (οικονομικοί, επιστημονικοί, θρησκευτικοί, καλλιτεχνικοί και κουλτούρας κλπ) του τόπου; Tι ενέργειες κάνουν ήδη ή ετοιμάζουν; Τι περιθώρια συνεργασίας μαζί τους υπάρχουν; Τι κονδύλια, δυνατότητες και δυνάμεις διαθέτουν;
- Τι προσπάθειες έχει κάνει ο τόπος μέχρι τώρα στο τομέα „τουριστική ανάπτυξη“, πόσο απέδωσαν και γιατί;
- Tι κενά και τι ελλείψεις έχει ο προορισμός (σε υποδομές, σε σημεία ενδιαφέροντος, σε κλίνες, σε πάρκινγκ, σε μουσεία, σε επικοινωνία κλπ); Πώς και πότε μπορούν να τις διορθωθούν;

Η τρίτη εξίσου σημαντική σειρά ερωτημάτων στοχεύει προς τα έξω:
- Πώς αντιλαμβάνονται σήμερα τον τόπο οι άνθρωποι που θα θέλαμε να προσελκύσουμε; Ποιά εικόνα έχουν για αυτόν, αν έχουν κάποια;
- Aν δεν έχουν εικόνα, γιατί συμβαίνει αυτό; Πως διορθώνεται;
- Αν έχουν εικόνα και είναι σχετικά θετική, πόσο αυτή διαφέρει / απέχει από αυτή που επιθυμούμε να έχουν; Πως θα μειωθεί η απόσταση ανάμεσα στα δύο αυτά σημεία (σημερινή και μελλοντική επιθυμητή εικόνα);
- Αν έχουν κακή εικόνα, πως αυτή διαμορφώθηκε; Και πως μεταστρέφεται;
- Ποιούς προορισμούς επιλέγουν σήμερα όλοι αυτοί οι αυριανοί επισκέπτες μας και με τί κριτήρια; Με τί συχνότητα;

Προφανώς, τα στρατηγικά ερωτήματα δεν εξαντλούνται σε όσα προαναφέρθηκαν, αυτά όμως είναι από τα πιο ουσιώδη.

Πρέπει να γίνει σαφές ότι η επιτυχία κάθε προσπάθειας τουριστικής ανάπτυξης, είναι ευθέως ανάλογη με το πόσο ρεαλιστικές, εμπεριστατωμένες και ειλικρινείς απαντήσεις θα δώσει ο προορισμός στις ερωτήσεις αυτές, πριν ξεκινήσει την οποιαδήποτε τακτική ενέργεια προβολής.

Αρκετά από τα ερωτήματα απαιτούν ειδική τεχνογνωσία, εξειδικευμένα ερευνητικά εργαλεία και έμπειρους συνεργάτες για να απαντηθούν. Και μία αρχική επένδυση, που όμως με την σειρά της θα προφυλάξει τα υπόλοιπα κονδύλια από αστοχίες, θα ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητες αποτυχίας του όλου εγχειρήματος και θα διασφαλίσει την επιτυχία σε βάθος χρόνου.

Η ερευνητική αυτή διαδικασία λειτουργεί ως ο ακούραστος θεματοφύλακας της προσπάθειας κάθε τόπου να γίνει επώνυμος τουριστικός προορισμός.

Αποτελεί το θεμέλιο της απαραίτητης Στρατηγικής τουριστικής ανάπτυξης και διαμόρφωσης Ταυτότητας Προορισμού, και το βασικό συστατικό κάθε τακτικής ενέργειας που θα ακολουθήσει. Αλλιώς, ο προορισμός βαδίζει στα τυφλά και επιχειρεί σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται καθημερινά πιο ανταγωνιστικό και πιο απαιτητικό.

„Aποκλείεται να πετύχει ο προορισμός θετικά αποτελέσματα, χωρίς να μπεί σε όλη αυτή την διαδικασία έρευνας και στρατηγικής;“, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς. Μια πολύ μικρή τέτοια πιθανότητα, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς.

Όμως, ακόμη και αν ο προορισμός επιτύχει κάποια αποτελέσματα, θα είναι τυχαία, πρόσκαιρα και ευάλωτα. Δεν θα τα κεφαλαιοποιήσει επαρκώς, δεν θα γνωρίζει γιατί πέτυχε και τι πρέπει να κάνει για να συνεχίσει να έχει επιτυχίες. Με την αποτυχία να περιμένει στην επόμενη στροφή.

Όσο και αν όλα αυτά δείχνουν προφανή και αυταπόδεικτα, και πράγματι είναι για όλους τους επιτυχημένους προορισμούς εκτός Ελλάδος, στην χώρα μας ακόμη θεωρούνται …καινοτομίες.

Και οι ελληνικοί προορισμοί που θα οργανώσουν την προσπάθειά τους σε σωστές βάσεις, θα έχουν ένα σημαντικό προβάδισμα, βαδίζοντας στα σίγουρα και με σχέδιο.

(Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο έγκυρο εξειδικευμένο ελληνικό blog www.citybranding.gr.)

Όπερα της πεντάρας

“…Τι περιμένουμε στην αγορά στο ΟΣΚΑΡ συναθροισμένοι;
Είναι η όπερα να φθάσει σήμερα… ”

Με αυτά και με εκείνα έφτασε και στην πόλη μας η όπερα. Kαι όχι κάποια τυχαία, η Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης, από τις σημαντικότερες του κόσμου.

Και ξεκίνησε ξαφνικά καβγάς μεγάλος! Όχι για το αν η όπερα είναι καλή σαν είδος τέχνης, ούτε αν η επιλογή της Μετροπόλιταν είναι η καλύτερη. Αυτά λίγο νοιάζουν τους περισπούδαστους επικριτές. Κανείς τους σχεδόν δεν εξέτασε αν το ίδιο το γεγονός είναι καλό, χρήσιμο, σημαντικό.

Αυτό που τους ενδιέφερε μόνο, είναι το πόσο θα μας κοστίσει ως Δήμος. Για την ακρίβεια πόσο ΑΚΡΙΒΩΣ θα μας κοστίσει.

Γράφτηκαν λοιπόν απο κάποιους σελίδες ολόκληρες για τον ακριβή μέχρι πεντάρας, που λέει και ο Μπρέχτ, υπολογισμό το αναλυτικό κόστος. Πήραν τα κομπιουτεράκια φωτιά! Και έγιναν οι “μεγάλες αποκαλύψεις”.

Μάλιστα, με αναφορά λεπτομερή στο σε ποιόν θα πάει κάθε πεντάρα. Ονομαστικά! Έτσι, για να δείχνουμε με το δάκτυλο και αυτούς που θα κερδίσουν από όλη αυτή την ιστορία. Να ξέρουμε ποιους άλλους θα τιμωρήσουμε στην κεντρική πλατεία για το σκάνδαλο, μαζί βέβαια με την δημοτική αρχή.

Και ναι, προκύπτει ότι υπάρχει πρόβλημα μείζον:
“Η δημοτική αρχή ψεύδεται. Δεν θα στοιχίσει 700 ευρώ την παράσταση, όπως δήλωσε ο δήμαρχος!” μας αποδεικνύουν οι “λογιστές της όπερας”. “Στην πραγματικότητα, θα στοιχίσει 1.143 ευρώ και 37 λεπτά!”

Τουτέστιν; 443 ευρώ και 37 λεπτά παραπάνω! (*) Δηλαδή θα πρέπει να κοπούν 17 (δεκαεπτά) ολόκληρα εισητήρια επιπλέον για να καλυφθεί η διαφορά!

Εννοείται πως κανείς τους δεν υπολογίζει καν την πιθανότητα η πόλη μας να έχει και …χρηματικό κέρδος από τα εισητήρια, εκτός από ό,τι κερδίζει πολιτιστικά. Ούτε εξετάζουν την αξία του γεγονότος. Ούτε το ότι η πόλη μας παρουσιάζεται και ακούγεται σαν ένας από τους τόπους που φιλοξενούν το σημαντικό αυτό γεγονός. Και ας διεκδικούμε τον τίτλο μιας πόλης του πολιτισμού καθώς αυτός αναγνωρίζεται ένας από τους πυλώνες που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξή μας.

Ούτε αποτιμούν την αντίστοιχη προβολή της Καβάλας από έναν από τους μεγαλύτερους τηλεοπτικούς σταθμούς σε ώρες υψηλής τηλεθέασης. Όλα αυτά δεν ενδιαφέρουν τους “λογιστές της πεντάρας”. Καθώς κοστίζουν 443 ευρώ και 37 λεπτά παραπάνω από όσα ειπώθηκε, μην ξεχνιόμαστε.

Επιτρέψτε μου ένα απλό συμπέρασμα. Αν η όπερα έκανε 700 ευρώ, θα ήταν μία αποδεκτή ιδέα. Αλλά όχι και 1.143 ευρώ και 37 λεπτά! Αν είναι για τόσα, έ τελικά είναι μία απαράδεκτη ιδέα.

Ακούω την δήμαρχο Βεροίας κα Ουσουλτζόγλου να δηλώνει περήφανη ότι στην δική της πόλη, έρχονται και από τις διπλανές για να απολαύσουν την εκδήλωση. Και τον δήμαρχο Λέσβου κο Βουνάτσο να λέει ότι όλο το νησί γιορτάζει και συμμετέχει.

Και σκέφτομαι: Οι άνθρωποι αυτοί είναι εκτός τόπου και χρόνου; Δεν έχουν κρίση; Δεν έχουν ανεργία; Δεν βλέπουν ότι όταν υπάρχουν προβλήματα δεν πρέπει να ακούμε όπερα; Για να μην πω, δεν πρέπει να γίνεται κανένα πολιτιστικό γεγονός;

Στην Αθήνα, η Εθνική Λυρική Σκηνή έκανε πριν λίγο καιρό κάτι πρωτότυπο: νοίκιασε ένα διόροφο λεωφορείο όπως αυτά του Λονδίνου, το γέμισε μουσικούς και σολίστ της Λυρικής που περιδιαβαίνοντας τις πλατείες της πόλης, έκαναν στάσεις και τραγουδούσαν γνωστά κομμάτια από δημοφιλείς όπερες.Το έκανε για να φέρει την τέχνη κοντά στους απλούς πολίτες, μέσα στην κρίση. Καθώς η όπερα ξεκίνησε και σε πολλές χώρες παραμένει καθαρά λαϊκό θέαμα, απέχοντας πάρα πολύ από το να είναι “αριστοκρατικές φιέστες”!

Η ιδέα είχε μεγάλη επιτυχία. Στην Αθήνα βέβαια που, όπως η Βέροια και η Μυτιλήνη, κατοικείται από ανθρώπους που δεν τους άγγιξε η κρίση. Που δεν καταλαβαίνουν πως όταν υπάρχουν προβλήματα κανεις δεν πρέπει να ασχολείται με τον πολιτισμό.

Ευτυχώς που το λεωφορείο της Λυρικής δεν περνάει και από την Καβάλα: κουδούνια θα του κρεμούσανε κάποιοι. Με τις ντουντούκες και τα πλακάτ θα το περιμένανε!

Αυτα όμως συμβαίνουν αλλού. Εδώ όμως στην πολιτιστικά ώριμη Καβάλα, αυτά δεν περνάνε. Εδώ υπάρχουν άγρυπνοι Λέοντες και Λεονταράκηα (ναι, με ήτα, όχι με γιώτα), που περιφρουρούν την τάξη, το σωστό, το πρέπον. Και δεν θα αφήσουν να περάσει έτσι, τέτοια εκτροπή. Αυτό έλειψε να επιτρέψουμε κάποιους να πάνε να παρακολουθήσουν όπερα – άκουσον άκουσον – σε τέτοιους χαλεπούς καιρούς. Τι και αν έχουν να πληρώσουν το εισητήριο. Πρέπει να τους κράξουμε, να τους λοιδωρήσουμε! Και κυρίως να καυτηριάσουμε την απόφαση της δημοτικής αρχής που διανοήθηκε να μας φέρει όπερα μέσα στην κρίση.

Η συζήτηση στερείται σοβαρότητας. Και στο οικονομικό σκέλος της, αλλά κυρίως ώς προς το πραγματικό, το πολιτιστικό.

Άραγε πόσο θα μειωνόταν η ανεργία στην Καβάλα, αν η πόλη δεν συμμετείχε; Πόσα μαγαζιά λιγότερα θα έκλειναν; Τι θα κερδίζαμε πραγματικά; Θαρρώ ότι με όλα αυτά αγγίζουμε την καρδιά, τον ορισμό του λαϊκισμού.

Το προσεγκίζουμε με συλλογιστική του παζαριού του Σαββάτου: “Μάστορα, πόσο πάει το κιλό η όπερα; Aαα, φωτιά είσαι, αδελφάκι μου. Θα πάρω μπρόκολα!”

Η παραγωγή πολιτισμού είναι εξίσου υποχρέωση του κάθε Δήμου, όπως και όλα τα άλλα, τα καθημερινά. Όποιοι δεν το βλέπουν, ή όποιοι το βλέπουν αλλά το αποκρύπτουν εκ του πονηρού, έχουν σοβαρό θέμα ιεράρχησης, για να χρησιμοποιήσω μια μάλλον κομψή φράση.

Ειλικρινά λυπάμαι για όλη αυτή την συζήτηση. Αισθάνομαι ότι προβάλλει μία στρεβλή εικόνα για την πόλη μας που δεν μας τιμάει. Ούτε ως πόλη, ούτε ως κοινωνία που θέλει να θεωρείται πολιτιστικά ώριμη. Μας αδικεί.

Η ποιότητα ζωής δεν μετριέται μόνο με πεζοδρόμια και κομμένα χόρτα. Μετριέται και με την ψυχαγωγία, τον πολιτισμό, την τέχνη που μπορεί να δώσει βαθιές ανάσες, ακριβώς μέσα στην κρίση. Πιστεύω πως καλύτερη στιγμή για την εκδήλωση αυτή, δεν θα μπορούσε να επιλεγεί. Τώρα είναι η στιγμή και μακάρι να έχει συνέχεια. Μακάρι να την αγκαλιάσει η πόλη και να την στηρίξει, κόντρα σε όλους τους μίζερους, μικρόψυχους “λογιστές της πεντάρας” που τα κόβουν όλα μικρά σαν την σκέψη τους.

Κόντρα σε όποιους πιστεύουν πως κατέχουν πάντα την απόλυτη αλήθεια. Που μονοπωλούν την κοινωνική ευαισθησία, αρνούμενοι σε κάθε άλλον το δικαίωμα αυτό. Λες και τους παραδόθηκε, κληρονομικό δικαιώματι!

Θα ήθελα κλείνοντας να αφιερώσω στους “λογιστές της πεντάρας”, μία φράση του Μπρέχτ όπου αναφερόμενος στο βιβλίο, την καλλιέργεια και τη τέχνη, λέει:
“Η τέχνη δεν είναι ένας καθρέφτης που βάζουμε απέναντι στην πραγματικότητα, είναι το σφυρί που δίνει μορφή στην πραγματικότητα”.

Για να συμπληρώσει προτρέποντας:
“Πεινασμένε, πάρε ένα βιβλίο: είναι όπλο! ”

Αγαπητέ Γιώργο

του Γιάνη Βαρουφάκη (*)

Λίγο μετά τις εκλογές του 2009 δήλωνες ότι "είμαστε αντιεξουσιαστές στην εξουσία". Η πλειοψηφία των υπουργών σου σε στραβοκοιτούσαν και οι αντίπαλοί σου σε χλεύαζαν. Ήσουν μόνος εκείνη την στιγμή. Όμως, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ήσουν αυθεντικός.

Από τότε κύλησε πολύ μολυσμένο νερό στο αυλάκι. Τις ουτοπικές δηλώσεις τις παρέσυρε η αγωνία για την διάσωση της χώρας. Σε ανάγκασε όχι μόνο να σφίξεις τα δόντια, πνίγοντας την ουτοπική σου πλευρά, αλλά και να αποκηρύξεις βασικές σου πεποιθήσεις για το τι πρέπει να γίνει και τι όχι. Πιστεύω, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ότι τις αποφάσεις που έλαβες τις πήρες θεωρώντας ότι ήταν οι βέλτιστες μιας γκάμας απαίσιων εναλλακτικών. Και φαντάζομαι ότι ενέτειναν την μοναξιά σου.

Έτσι ήρθαμε στον Μάιο του 2010 όπου σε περίμενε η μεγαλύτερη απόφαση που αναγκάστηκε να πάρει έλληνας πρωθυπουργός σε καιρό ειρήνης. Ξέρεις ότι διαφωνούμε για την ορθότητά της. Δεν έχει σημασία. Σου είπαν ότι ήταν ένα σωσίβιο που μας εξαγόραζε χρόνο ώστε να βρούμε τον δρόμο μας προς στέρεο έδαφος μετά από ένα συγκλονιστικό ναυάγιο. Θεώρησα ότι ήταν ένα τεράστιο βαρίδι που μας σπρώχνει, τόσο εμάς όσο και την υπόλοιπη ευρωζώνη, στον πάτο. Επέλεξες τις συμβουλές των ισχυρών και εκείνων που σε έπεισαν πως, αν μη τι άλλο, το Μνημόνιο αγοράζει πολύτιμο χρόνο. Στον βαθμό που σε γνωρίζω, ξέρω πόσο σε στενοχώρησε η επιλογή σου.

Μήνες τώρα γνωρίζω ότι ξέρεις πως, τελικά, η πορεία του Μνημονίου απέτυχε επειδή η αποτυχία βρισκόταν στο DNA του εγχειρήματος (κι όχι επειδή δεν εφαρμόστηκε όπως μπορούσε να έχει εφαρμοστεί). Εμείς οι οικονομολόγοι, όπως γνωρίζεις εκ πείρας, διαφωνούμε σχεδόν για όλα. Όμως δύο πράγματα μας έχει διδάξει η ιστορία: (1) Τον πτωχευμένο δεν τον σώζεις δίνοντάς του ακριβά δάνεια, και (2) η βαριά λιτότητα δεν μπορεί ποτέ να μειώσει τα ελλείμματα μιας μακρο-οικονομίας που βρίσκεται σε ύφεση και η οποία δεν μπορεί να υποτιμήσει το νόμισμά της (ιδίως όταν το διεθνές περιβάλλον είναι υφεσιακό).

Μπορεί να ήλπιζες σε κάποιο θαύμα οικονομικό (π.χ. μιας γρήγορη ανάπτυξη της διεθνούς οικονομίας) ή πολιτικό (την επιφοίτηση της κας Μέρκελ από το άγιο πνεύμα) που θα απέτρεπε την σημερινή κατάληξη. Δεν έγινε όμως. Και τώρα καλείσαι, για δεύτερη φορά σε ένα μόλις χρόνο, να πας ακόμα πιο αντίθετα στα πιστεύω σου, στις γνώσεις σου, στο ένστικτό σου. Σου λένε, όπως και πριν ένα χρόνο: "Σκεφτείτε κ. πρωθυπουργέ τι θα γίνει αν δεν πάρουμε τα νέα δάνεια. Πως θα πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις;" Στον βαθμό που σε ξέρω, γνωρίζω πως δαγκώνεσαι.

Μήνες αρκετοί έχουν περάσει που έχεις λάβει γνώση μιας εναλλακτικής πρότασης (εκείνη που καταθέσαμε με τον Stuart Holland σε διάφορα fora). Από όσο γνωρίζω θεωρείς πως, τόσο από τεχνικής όσο και πολιτικής πλευράς, η πρόταση είναι άρτια: Σε τρία απλά βήματα, τα οποία δεν απαιτούν καμία ουσιαστική παρέμβαση στην Συνθήκη της Λισαβόνας, (α) αντιμετωπίζεται η τραπεζική κρίση της ευρωζώνης, (β) αποδυναμώνεται η κρίση δημόσιου χρέους και (γ) ξεκινά ένα νέο Σχέδιο Marshall για ολόκληρη της ευρωζώνη έτσι ώστε να γίνει πράξη η ανάπτυξη που θα 'δολοφονήσει' την Κρίση. Αν απλώς διαφωνούσες με αυτή την πρόταση, δεν θα αναφερόμουν σε αυτήν. Το κάνω επειδή φοβάμαι ότι... συμφωνείς.

Θα μου πεις: "Πώς μπορώ ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάω στις Βρυξέλλες και να τους προτείνω μια πρόταση για την ανάπλαση της ευρωζώνης ολάκερης; Ιδίως όταν οι δικοί μου σύμβουλοι μου λένε να το ξεχάσω;"

Θα σου απαντήσω: Πώς μπορείς ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάς στις Βρυξέλλες για να αποδεχθείς ένα νέο, ογκώδες δάνειο το οποίο σε καμία των περιπτώσεων (ακόμα κι αν αποδεχθούμε ότι θα επιτευχθούν όλοι οι στόχοι του μεσοπρόθεσμου προγράμματος) δεν πρόκειται ούτε καν να επιβραδύνει την εκρηκτική πορεία του δημόσιου χρέους; Πως θα αντιμετωπίσετε σε ένα χρόνο από σήμερα, εσύ και οι υπόλοιποι ηγέτες της ΕΕ, την κρίση νομιμοποίησης σε Βορρά και Νότο που αναπόφευκτα θα προκύψει καθώς οι εγγυήσεις και τα δάνεια των γερμανών και ολλανδών φορολογούμενων καταλήγουν (μέσω του Υπουργείου Οικονομικών μας) στις ημι-πτωχευμένες τράπεζες, την ώρα που το ελληνικό χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, το ΑΕΠ μας να μειώνεται και οι έλληνες να εξαθλιώνονται χωρίς κανένα όφελος;

Θα με ρωτήσεις: "Και τι να κάνω τότε;"

Θα σου πω κάτι που θα ακουστεί ίσως ουτοπικό αλλά το οποίο πιστεύω είναι η μοναδική ρεαλιστική εναλλακτική που σου απομένει. Αν κάποιος μπορεί να εκτιμήσει τον ρεαλισμό αυτού που θα σου προτείνω, αυτός είσαι εσύ: Πάρε απόψε το βράδυ το ποδήλατό σου, μόνος σου, και κατέβα στην Πλατεία Συντάγματος. Εκεί, μπορεί να σε γιουχάρουν στην αρχή, αλλά βλέποντάς σε μόνο και αποφασισμένο, θα παραμερίσουν να περάσεις. Ζήτα τον λόγο και μίλησε στον συγκεντρωμένο κόσμο.

Πες τους ότι ήρθε η ώρα να πάρουμε όλοι μαζί πίσω την χαμένη μας αξιοπρέπεια. Εξάγγειλε ότι δεν θα δεχθούμε άλλα δάνεια όσο η ευρωζώνη αρνείται να συζητήσει καν την αναμόρφωσή της σε μια λογική και βιώσιμη βάση. Ότι, αν αναγκαστεί, η Ελλάδα θα πορευτεί, εντός μεν της ευρωζώνης, αλλά άνευ δανείων. Αν σε ρωτήσουν ποια είναι αυτή η λογική και βιώσιμη βάση, την απάντηση την ξέρεις. Την έχεις ήδη μελετήσει. Εξήγησέ την στον κόσμο. Και πες ότι μέχρι να ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση στις Βρυξέλλες, μια συζήτηση που έχουν προτείνει έτσι κι αλλιώς σοβαροί άνθρωποι όπως ο Tremonti και ο Yuncker, εσύ δεν θα δεχθείς ούτε ένα ευρώ από τους εταίρους μας. Απαίτησε μια συζήτηση επί της αρχής της ιδέας για το ευρωομόλογο και για την πρόταση ενεργοποίησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (κάνοντας χρήση των ευρωομολόγων) στο πλαίσιο ενός νέου Σχεδίου Marshall. Ξεκαθάρισε ότι μέχρι αυτή η συζήτηση να δημιουργήσει μια νέα προοπτική για την Ελλάδα και την ευρωζώνη, η Ελλάδα θα κάνει αυτό που έπρεπε να έχει κάνει εδώ και χρόνια: Να ζει μετρημένα και εντός των ορίων των δυνατοτήτων της. Αν σε ρωτήσουν για τους μισθούς και τις συντάξεις απάντησε ότι, αν αναγκαστούμε, θα τους καταβάλουμε αφού μειώσουμε όλους τους ανώτερους μισθούς (υπουργών, βουλευτών, καθηγητών πανεπιστημίων κλπ) στα €1000 και για όσο καιρό χρειάζεται. Θα αναστείλουμε όλες τις εξοπλιστικές δαπάνες. Θα κάνουμε ότι πρέπει ώστε να μην χρειαστεί να προσθέσουμε ένα ακόμα τοκογλυφικό δάνειο στο χρέος της χώρας.

Βροντοφώναξε πως δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να εγκαλείται επειδή ζούσε με δανεικά και, τώρα που πτώχευσε, να της επιβάλουν κι άλλα δανεικά τα οποία εκείνοι που της τα επιβάλουν γνωρίζουν ότι δεν μπορούμε να τα ξεπληρώσουμε. Κλείσε λέγοντας ότι αυτό θυμίζει τις χειρότερες πρακτικές της Wall Street στην περίοδο των subprime στεγαστικών δανείων, τότε που οι τράπεζες πάσχιζαν να πείσουν πτωχευμένα νοικοκυριά να δανείζονται ποσά που δεν υπήρχε πιθανότητα να επιστρέψουν. Μόνο που τώρα το παιχνίδι αυτό αφορά μια ολόκληρη χώρα. Κι όχι μόνο. Πες ότι ως Ευρωπαίος πολίτης, αλλά και ως Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, δεν δικαιούσαι να συνυπογράψεις άλλη μια δανειακή συμφωνία που απειλεί με κατάρρευση όχι απλώς μερικές τράπεζες ή μια μικρή μεσογειακή χώρα αλλά ακόμα και την ιδέα μιας ενωμένης, δημοκρατικής Ευρώπης.

Κάποια στιγμή, προς το τέλος της ομιλίας σου, κοίταξε κατευθείαν κάποια κάμερα της οποίας το βίντεο, να είσαι σίγουρος, θα αναρτηθεί αμέσως στο Διαδίκτυο και, απευθυνόμενος στον Γερμανό ψηφοφόρο, πες στα αγγλικά: "Είναι σκανδαλώδες εσείς οι σκληρά εργαζόμενοι Γερμανοί να πρέπει να δίνετε δάνεια στο κράτος μας, όχι για να τα επενδύουμε παραγωγικά, αλλά για να αποπληρώνουμε πτωχευμένες τράπεζες που, καθώς ξέρουν σε τι οικτρή κατάσταση είναι τα λογιστικά τους βιβλία, δεν δανείζουν και που, έτσι, λειτουργούν ως μαύρες τρύπες που καταπίνουν την οικονομική ενέργεια που παράγεις εσύ, ο γερμανός εργαζόμενος, την ώρα που ο έλληνας συνάδελφός σου υποφέρει χωρίς μέλλον."

Αμέσως μετά χαιρέτησε τον κόσμο και κινήσου προς το ποδήλατό σου. Και τότε, για πρώτη φορά μετά από καιρό, δεν θα νιώθεις μόνος σου. Ίσως για πρώτη φορά θα έχεις συμμετάσχει σε μια συγκλονιστική στιγμή της Συμμετοχικής Δημοκρατίας για την οποία έχουμε πασχίσει μαζί, ξοδεύοντας μελάνι και πολλές ώρες συνεδριάσεων. Στο Σύνταγμα αυτές τις μέρες μπορεί να μην έχουμε Άμεση Δημοκρατία (κάτι που απαιτεί όχι μόνο συμμετοχικούς θεσμούς αλλά και άσκηση εκτελεστικής εξουσίας) όμως έχουμε μια αναβίωση της Αρχαίας Αγοράς στην οποία ο αντιεξουσιαστής Γιώργος θα ένιωθε σαν στο σπίτι του.

Σε περιμένουμε.

ΥΓ. Τώρα που το σκέπτομαι ίσως είναι καλύτερα να μην έρθεις μόνος σου. Πάρε μαζί σου τον συμφοιτητή σου από την Αμερική, τον Αντώνη - εφόσον θέλει να έρθει. Και πηγαίνετε μαζί. Να πείτε λίγο-πολύ τα ίδια. Στην ίδια συνέλευση της Πλατείας Συντάγματος. Συναίνεση θέλουν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας σε αυτή την δύσκολη καμπή της Κρίσης; Συναίνεση να τους δώσουμε.

(*) O Γιάνης Βαρουφάκης, διδάσκει οικονομική θεωρία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών προσποιούμενος έντεχνα τον οικονομολόγο. Έχοντας ζήσει είκοσι τρία χρόνια στην Αγγλία, στην Σκωτία, στο Βέλγιο και στην Αυστραλία, όπου και δίδασκε πριν την επιστροφή στα πάτρια, έχει δεθεί συναισθηματικά με την ιδιότητα του 'ξένου' - ιδίως τώρα που ζει μόνιμα στην Ελλάδα. Γράφει περί οικονομικών, φιλοσοφίας, πολιτικής και... θεωρίας παιγνίων. Μεγαλύτερό του κατόρθωμα θεωρεί ότι το 2005 η Αυστραλιανή κυβέρνηση αναγκάστηκε να περάσει ειδική τροπολογία από την Ομοσπονδιακή Βουλή ώστε να εξαναγκαστεί το κρατικό ραδιόφωνο να καταργήσει εβδομαδιαία του εκπομπή.)

Το κείμενο καθώς και το "βιογραφικό" του κ. Βαρουφάκη αναρτήθηκε στο protagon.gr (http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=7247) της 6ης Ιουνίου. Για την αντιγραφή και την προσυπογραφή,
Δ. Μπρούσαλης

Λεονταρισμοί και άλλες συμπεριφορές “κοντής ανάσας”

Λέων, ο βασιλεύς των ζώων; Και σείς έτσι το θυμάστε από το σχολείο; Λάθος!

Αυτός είναι ο άλλος λέων, ο παλιός.

Ακολουθώντας την δαρβινική θεωρία της εξέλιξης, σήμερα στους χώρους κοινωνικής δικτύωσης παρεπιδιμεί ένας άλλος λέων: ο Λέων ο Φεησμπούκιος (Leo Peromyscus Facebookius), o επονομαζόμενος και “λιονταροπόντικας”.

Η συμπεριφορά αυτού του λέοντος νέας κοπής, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Βασικό χαρακτηριστικό του: είναι ενεργός. Αλλά πολύ ενεργός. Πάρα πολύ ενεργός. Μέσα σε όλα που λένε. Από δω βγαίνει και η παροιμία: “όποια πέτρα και να σηκώσεις, ο λιονταροπόντικας από κάτω είναι”!

Άλλο χαρακτηριστικό του: έχει άποψη και κυρίως δίκιο για όλα. Όλα! Από διαχείριση κολυμβητηρίων και προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ, και από επιδόματα μέχρι μπάζα. Τίποτε δεν βρίσκεται εκτός γνωστικού του πεδίου. Τίποτε δεν τον ξεπερνά.

Τώρα, τις γνώμες του αυτές τις εκφράζει. Ή σωστότερα: τις ΕΕΕΕΚΦΡΑΑΑΖΕΙΕΙΕΙΕΙΕΙ!

Όχι ήπια. Όχι κατ’ιδίαν. Όχι κόσμια. Τις κάνει φλάμπουρο. Σημαία επαναστατική. Σαν τον Παλαιών Πατρών, χωρίς το καλιμαύχι και με λίγο πιο σύγχρονα ρούχα. Και δεν ησυχάζει αν η γνώμη του δεν “τριφτεί στα μούτρα των υπαίτιων και των υπευθύνων”. Αυτών που ξέρει μόνο ο ίδιος, φυσικά.

Ο λιονταροπόντικας συχνάζει σε τοίχους με μεγάλη επισκεψιμότητα. Διότι, σκέφτεται: “Tι νόημα έχει να κάνεις φασαρία αν δεν σε ακούει κανένας. Και άμα τα πω στον δικό μου τοίχο ποιος θα τα δεί”. Σωστός, δεν λέω!

Αισθάνεται βαριά την ευθύνη να μας ενημερώσει καθημερινώς και αδιαλείπτως για όλα τα κακά γύρω μας. Να μας αφυπνίσει. Να μας εμπνεύσει κοινωνικά, πολιτικά, προοδευτικά. Και όποιος δεν θέλει να ενημερωθεί, κακό του κεφαλιού του!

Αυτό είναι άλλωστε άλλο ένα χαρακτηριστικό του: επιτίθεται μετά μανίας σε όποιον σκεφτεί να τον αμφισβητίσει. Ή έστω διανοηθεί να εξετάσει την περίπτωση να υπάρχει και άλλη οπτική σε ένα θέμα που εκείνος, η Α.Μ. ο λιαροπόντικας, με την εμπειρία ζωής, την μακριά πολιτική του διαδρομή και την βαθειά γνώση των πάντων – αλλά των πάντων, λέμε – έχει ήδη αποφανθεί.

Τότε ξεδιπλώνει ένα μεγάλο οπλοστάσιο που έχει τις ρίζες του σε άλλες εποχές αλλά που, όπως και ο ίδιος, έχει κακοφορμίσει με τα χρόνια και τη χρήση. Τι σοφιστίες, τι προσβολές, τι καγχασμοί, τι ειρωνίες. Ο λέων τιμωρός μεν, αλλά με ηθική ποντικιού! Ένα θέαμα εντυπωσιακό, αν μη τι άλλο.

(Τώρα για να είμαι δίκαιος, καμμιά φορά κάνει και την κότα όταν καταλαβαίνει ότι δεν τον παίρνει. Και ανοίγει μια τρύπα και εξαφανίζεται. Για λίγο βέβαια. Μετά, τσούπ! Νάτονε. Σαν να μην έγινε τίποτε!)

Όμως το πιο χαρακτηριστικό του γνώρισμα, είναι η πολύ „προσωπική“ ερμηνεία της δημοκρατικής συμπεριφοράς που τον κάνει τόσο ξεχωριστό. Όταν μπορεί και θεωρεί ότι είτε τον πέρνει, είτε δεν θα τον καταλάβουν, διαγράφει σχόλια που δεν τον βολεύουν, σβήνει φίλους που δεν του κάνουν τα κέφια, μπλοκάρει κάποιους άλλους, γιατί …έτσι.

Ο ίδιος βέβαια, εκμεταλεύεται στο έπακρο τους ανοικτούς και φιλόξενους ξένους τοίχους. Ιδιαίτερα, όπως είπαμε, όταν έχουν και μεγάλη επισκεψιμότητα. Δημοκρατικότητα αλά κάρτ και κριτική μονόπλευρη. Άλλωστε, ποιος είναι ικανός να κρίνει την εξοχότητά του.

Αν ο δικός του τοίχος είναι ανοικτός και προσβάσιμος; Εννοείται πως όχι. Πως σας πέρασε από το μυαλό. Σιγά μην εφαρμόσει και ο ίδιος αυτό που απαιτεί από τους άλλους.

Και το αστείο είναι ότι όλα αυτά τα κάνει για εντελώς προσωπικά οφέλη. Ελπίζει ότι όλη αυτή η φασαρία που κάνει – όπως όλοι οι άδειοι γκαζοντενεκέδες – θα τον αναβαθμίσει. Κοινωνικά, πολιτικά, στις παρέες, παντού. Θα γίνει επιτέλους και ο ίδιος αυτό που ζηλεύει στους άλλους από παιδί: σημαντικός!

Και είναι τόσο ανόητος, που δεν καταλαβαίνει ότι …τον καταλαβαίνουν όλοι οι άλλοι. Ότι όλοι βλέπουν την γύμνια των κουτσών επιχειρημάτων του. Και διακρίνουν τους λόγους της συμπεριφοράς του.

Μην σας ξεγελάει η διασκεδαστική πλευρά της όλης παρουσίας του. Ναι, αναμφίβολα είναι γελοίος. Και ναι, έχει πλάκα να του ρίχνεις και καμμά φάπα, καμμιά φορά. Όμως, δεν αργεί να γίνει ενοχλητικός, εριστικός και να βρωμίζει τον τόπο με όσα μασουλάει και με αυτά που αφήνει πίσω του.

Το καλό είναι ότι, όπως συμβαίνει με όλα τα ζώα – υβρίδια, η διάρκεια ζωής του είναι μκρή. Όπως και η κοντή ανάσα της σκέψης του. Σύντομα αυτοαναφλέγεται. Και αντίθετα με τον φοίνικα, δεν αναγεννάται από τις στάχτες του. Ευτυχώς!

Ίσως τελικά το μόνο που χρειάζεται, να είναι η υπομονή. Και καμμιά σφαλιάρα πού και πού, όπως είπαμε.

ΥΓ.: Κάθε ομοιότητα ή παραπομπή σε υπαρκτά ή γνωστά πρόσωπα ή ψευδώνυμα, είναι εντελώς τυχαία. Απλώς, παρατηρώ ένα φαινόμενο των καιρών.

Ο Κολόμβος στο Σύνταγμα

…"Αυτό που καταλάβαμε, ήταν ότι αυτοί που περιμέναμε είμασταν εμείς οι ίδιοι.

Και πως αν δεν έρθουμε εμείς, κανένας δεν θάρθει!”…

“Η Ισαβέλλα, τρείς καραβέλες και ένας παραμυθάς”, Μονόλογος Κολόμβου
Ντάριο Φο

Προς ενημέρωσην τους

Ενημέρωση προς "ΠΑΜΕ", "ΗΡΘΑΜΕ", "ΓΕΝΟΠ ΟΤΕ", "ΓΕΣΕΒΕΚΕΕΕ", "ΑΔΕΔΥΣΤΕΡΑ" και λοιπες ...δημοκρατικές δυνάμεις, ενταύθα.

Αυτό που γίνεται στο Σύνταγμα και σε όλη την Ελλάδα, ΔΕΝ έχει σχέση με σας. ΔΕΝ θέλει να έχει και ΔΕΝ μπορεί εκ των πραγμάτων.

Είστε μακρυά του και παρακαλώ να παραμείνετε εκεί.

Όπως προχτές στην κάτω γωνία της πλατείας, αλλά απέναντι. Με διακριτή απόσταση ασφαλείας.

“Ίδιοι καιροί, άλλα ήθη!” (όπως θα έλεγε σήμερα ο Κικέρων)

ΣΧΟΛΙΟ ΕΠΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

Και ένα ελπιδοφόρο μήνυμα. Οι δύσκολοι καιροί είναι κοινοί για όλους μας. Ευτυχώς όμως, δεν αντιδρούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο αλλά ανάλογα με το ήθος και την συναισθηματική ωριμότητα που διαθέτουμε.

Αυτό που δείχνει ότι διευρύνεται σε τέτοιες περιόδους, είναι το χάσμα ανάμεσα σε συμπεριφορές. Οξύνωνται οι αντιθέσεις μεταξύ θεμιτού και αθέμιτου, μεταξύ αξοπρεπούς και απαράδεκτου.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: πριν λίγες μέρες δημοσίευσα τo προηγούμενo σχόλιό μου εδώ και στο facebook, με τίτλο “Όπως είπε και ο Κικέρων στον Κατιλίνα: “Ο tempora, o mores!”.

Εκεί έγραφα ως πολίτης, τις σκέψεις μου πάνω στα σημαντικά θέματα του ευτελισμού της ενημέρωσης, της δημοσιογραφίας και των ΜΜΕ γενικότερα. Και του τρόπου που τα φαινόμενα αυτά, επηρεάζουν την καθημερινότητα όλων μας.

Ένας εκδότης τοπικής εφημερίδας της πόλης μας, αναδήμοσιευσε από μόνος του το πλήρες κείμενο σε κεντρική σελίδα του φύλλου του, χωρίς κανένα σχόλιο. Με την ευκαιρία αυτή τον ευχαριστώ.

Άλλος εκδότης τοπικής εφημερίδας της πόλης μας, αναγνωρίζοντας προφανώς τον εαυτό του στο κείμενό μου, θεώρησε εαυτόν θιγόμενο και απάντησε με σχόλιο στο φύλλο του (παραδόξως ενυπόγραφα!) όπου προσπαθεί να υποβαθμίσει όσα έγραψα με ειρωνίες.

Και αυτόν τον ευχαριστώ για τελείως διαφορετικούς λόγους, κυρίως γιατί εμμέσως πλήν σαφώς παραδέχεται ότι είναι κομμάτι του προβλήματος με την συμπεριφορά και την “δημοσιογραφία” που ασκεί ο ίδιος και ο τίτλος του.

Τελικά λοιπόν, επικαιροποιώντας τον Κικέρωνα: “Ίδιοι καιροί, άλλα ήθη!” Ανάλογα με τι ο καθένας ξέρει ότι έχει κάνει, και ανάλογα με το τί βαραίνει την συνείδηση του.

Όποιοι διαθέτουν βέβαια ακόμη συνείδηση.